Speculaaskruiden is een typisch Nederlands specerijenmengsel en onontbeerlijk in speculaas en kruidnoten. Maar wat voor mengsel is het eigenlijk en wat is het verschil met koekkruiden?

Hoewel de eerste maand van de lente er al bijna op zit, hebben anderen misschien meer behoefte aan een herfst-recept. Omdat we deze foto ook gebruiken om het receptenboek te illustreren, vonden we dat we niet langer konden wachten met het publiceren van dit recept voor speculaas-abrikozencakejes.

In dit recept gebruiken we speculaaskruiden, die een iets andere samenstelling hebben dan koekkruiden. Het laatste mengsel bestaat uit kaneel, koriander, anijs, gember, kruidnagel en kardamom. Het wordt vooral gebruikt voor ontbijtkoek en peperkoek in allerlei lokale varianten: van Groninger Oudewijvenkoek tot peperkoek in het zuiden. Het mengsel speculaaskruiden bestaat uit kaneel, foelie, nootmuskaat, kruidnagel, kardamom, anijs en koriander. Het wordt vooral gebruikt voor speculaas en kruidnootjes.

Wij gebruiken dit geurige mengsel ook graag in andere soorten gebak. In deze cakejes voegen we daarnaast gedroogde abrikozen toe. In de koudste maanden van het jaar geven die net een beetje extra. Als je niet van abrikozen en/of speculaaskruiden houdt, dan kun je deze ook weglaten. Het recept is dan genoeg voor 12 gewone cakejes. Wees dan alleen niet te zuinig met het vanillepoeder.

Dat vlees en groene groenten veel ijzer bevatten, weten al veel mensen. Maar weet je dat gedroogde abrikozen ook een goede bron van ijzer zijn? Als je te weinig ijzer binnen krijgt, kan je je vermoeid voelen en ben je meer gevoeliger voor infecties. Vier gedroogde abrikozen (ca. 30 gram) bevatten 1,5 mg ijzer; voor de speculaas-abrikozencakejes gebruik je er twintig. Wat een lekkere manier om meer energie te krijgen.

In deze tijd van het jaar krijg ik er vanzelf weer zin in: speculaas bakken. Daarom haalde ik mijn oude recept maar weer eens tevoorschijn en ging met mijn jongste zoon aan de slag.

Omdat ik geen speculaasvorm heb, steek ik altijd speculaasjes uit met een koekjesvorm. Dit keer mocht mijn zoon kiezen welke vorm we zouden gebruiken. Dat verklaart de hartvorm van deze speculaasjes; het heeft dus niet met een mysterieus oud-Hollands gebruik te maken.

Natuurlijk kun je het deeg ook uitrollen op een bakplaat en na het bakken in brokken breken of snijden. Met wat amandelspijs erbij kun je er ook gevulde speculaas van maken. Voor pepernoten kruidnoten is het deeg net een beetje anders; dat recept volgt over een paar weken staat sinds half november online.

Waldorfsalade is een bekende salade vol met groente en fruit die je zelf makkelijk kunt maken. Dit is het recept:

Ooit kocht ik twee handjes verse cranberries. Ik was van plan deze door de salade te doen. Eenmaal thuis begon ik te twijfelen of dat een goed idee zou zijn. Voor deze zekerheid proefde ik een verse, rauwe cranberry. Jakkes! Ik heb de cranberry niet doorgeslikt, want het was het verschrikkelijk zuur en knetterhard.

Maar ja, ik had wel cranberries staan waar ik wat mee moest. In muffins leek me wel lekker. Op de website van de Terschellinger cranberries zocht ik naar een geschikt recept, tevergeefs. Toen ging ik googlen op "basisrecept muffins". In het kookschrift van Cleo de Vries vond ik een bruikbaar recept. Ik verving alleen de suiker door oersuiker, 1 dl melk door havermelk en een 1/2 theelepeltje bakpoeder door bicarbonaat.

Dat laatste had ik uit het boek Hoe word ik een goddelijke huisvrouw? van Nigella Lawson gehaald. Haar recept van bosbessenmuffins had ik ook al bekeken. Omdat ik geen karnemelk en ook geen yoghurt had, was ik verder gaan zoeken naar een ander recept. Voor wat extra pit besloot ik ook wat kardemom en chocola door de muffins te doen.

Het recept was klaar in mijn hoofd, maar hoe zou het in de praktijk uitpakken? De cranberries bleken ook na het bakken nog steeds zuur te zijn en ze overheersten erg in de muffins. De tweede muffin serveerde ik met een lik Zweedse veenbessenjam (rårörda lingon). Dat was een heerlijke combinatie, zo besloot het testpanel thuis unaniem. Je kunt ook natuurlijk Terschellinger cranberryjam erbij geven. En wil je gewone muffins maken, maak dan het recept zonder de chocolade, de cranberries en de kardemom.

Met dit recept maak je een heerlijke, romige macaronischotel met alleen plantaardige ingrediënten. En toch geeft het genoeg energie in deze koude wintermaanden.

Wij aten geroerbakte groene kool bij deze macaroni, maar ook geroosterde wortels of pompoen smaakt hier goed bij. Doperwtjes uit de diepvries zijn ook een aanrader. Die blijven het knapperigst als je ze overgiet met kokend water en daarin 2 tot 3 minuten laat staan. Giet ze daarna af en roer door de macaroni.

De hoeveelheden zijn afgestemd op ons gezin van twee volwassenen en twee jonge kinderen. Je kunt de hoeveelheden makkelijk aanpassen aan je eigen gezin.

Hierbij geef ik jullie mijn favoriete recept uit Puur vegetarisch van Peter Berley. Het is een recept voor een veganistische maaltijdsalade met o.a. bietjes. En dit zegt Peter Berley zelf over de smaakcombinatie:

"De charme van deze pittige wintersalade bestaat eruit dat de aardappelen en de bietjes apart worden gekookt en in saus gedrenkt terwijl ze nog warm zijn. Daardoor kunnen zij de verschillende smaken goed opnemen en zo hun eigenheid bewaren wanneer de uiteindelijk met elkaar worden gemengd. De balsamicoazijn bij de bietjes verzacht de bittere smaak van de witlof en de citroen verlicht de zetmeelrijke aardappelen. De geroosterde hazelnoten zorgen voor een afronding en bieden tegenwicht tegen het zuur. De karwij en de verse dille geven het gerecht de smaak van Oost-Europa, het land van mijn voorvaders."

Het recept van dit heerlijke gerecht luidt als volgt:

Vandaag eten we voor het eerst sinds lange tijd boeuf bourguignon. Hoogste tijd dus om mijn oude recept te voorschijn te halen.

Hoewel het zonnetje schijnt is het duidelijk al herfst. Het is ’s morgens lang koud, ’s avonds vroeg donker. Dat laatste verandert na komend weekend weer even als het wintertijd is. Daarna stevenen we echt af op korte dagen.

Zo’n geurig stoofgerecht als boeuf bourguignon hoort daar voor mij helemaal bij. Straks, over een tot anderhalf uur begint het hier in huis heerlijk te ruiken. En dat blijft zo tot we gegeten hebben. Dan komt overigens het moeilijkste moment: eten we alles in één keer of maak ik een kliekje dat nog lekkerder smaakt?

Kruidkoek is een kruidig gebak, waar ik vooral in de herfst en de winter van geniet. Ik raad je aan de kruidkoek minstens twee dagen te laten liggen na het bakken, zodat de smaak op zijn best is.

In dit recept gebruik ik oersuiker en maismoutstroop als zoetstoffen. Doordat ik geen bruine suiker gebruik, krijgt de koek een minder donkere kleur. Mij gaat het vooral om de smaak, dus ik maak geen probleem van die lichtere kleur.

Om een stevig tussendoortje te hebben, zitten er hazelnoten en rozijnen in de koek. Je kunt er ook walnoten aan toevoegen of gember of andere gedroogde vruchten.